Adolygiad Crefydd neu ysbrydolrwydd?

Mae Gethin Abraham Williams, cyn Ysgrifennydd Cyffredinol Cytûn, Ymgynghorwr Ecwmenaidd ac Ymgynghorydd i Gyngor Eglwysi’r Byd, newydd gyhoeddi cyfrol Saesneg Spirituality or Religion? Do we have to choose? Is deitl y gyfrol yw ‘A celtic tale with gospel meaning’.

Yma mae’r awdur yn dweud gair am ei gyfrol
Mae crefydd ac ysbrydolrwydd wedi bod ar wahân yn rhy hir! Mae’r gyfrol hon, nid yn unig yn pwysleisio fod yn rhaid iddynt glosio eto ond fod yn rhaid iddynt gymodi hefyd. Fel mae crefydd wedi datblygu yn fwy ac yn fwy mewnblyg ac ysbrydolrwydd wedi mynd yn fwy ac yn fwy arallfydol, mae’r ddau fel ei gilydd wedi methu cyflwyno gweledigaeth i genhedlaeth sy’n chwilio.

Gyda chrefydd ar drai, mae ysbrydolrwydd ar gynnydd. Mae ceisio deall pam fod nifer gynyddol yn dangos amharodrwydd i gydnabod eu bod yn grefyddol, ond eto yn fwy na pharod i arddel rhyw fath o ysbrydolrwydd, yn codi’r cwestiwn – Pam tybed?

A yw ysbrydolrwydd sydd yn colli cysylltiad â’i gwreiddiau crefyddol mewn perygl yn y diwedd o gynnig cymysgedd niwlog yn lle fframwaith trefnus, cyson ffydd ? Ac onid yw crefydd hefyd, pan mae’n amheus o ‘ysbrydolrwydd’ cyfoes , yn gwadu hanfod ffydd ac yn dirywio i fod mor arwynebol nes colli ei henaid ei hun ?

Dyna’r math o gwestiynau sy’n codi yn y gyfrol. Mae nifer o gwestiynau eraill yn dilyn. A oes, er enghraifft, gysylltiad rhwng dirywiad crefydd a’r methiant i warchod yr amgylchedd? Sut y gall diwylliant cyfan, (a chynnyrch, er enghraifft, gwareiddiad Cristnogol,) roi lle i ddrygioni ffynnu i’r fath raddau? A sut y mae crefydd , sydd wedi cael enw drwg am ei hagweddau hiliol, ar yr un pryd wedi bod yn ddylanwad i greu arwyr sydd wedi bod ar flaen y gad yn y frwydr yn erbyn hilyddiaeth?

Ymysg agweddau cadarnhaol eraill, mae’r gyfrol yn dadlau y gallwn fod yn agored i bobl o grefyddau eraill, heb wadu dilysrwydd a chyfanrwydd ein cred ein hunain; y gall gwrando ar sut y mae eraill yn meddwl am Dduw, ehangu ein deall ninnau o Dduw; a bod y gred mewn bywyd tragwyddol yn miniogi a dyfnhau’r ffordd yr ydym yn byw heddiw.

Y mae’r gyfrol yn trafod hyn i gyd (a mwy) yn y berthynas rhwng Iesu o Nasareth â Moses ac Elias ond hefyd yn y berthynas rhwng Branwen â Brân ac Efnisien. Fy ngobaith yw y bydd y ddwy enghraifft a’r ddwy stori fel ei gilydd yn gwasgu, yn miniogi ac yn ymestyn ein crebwyll a’n dirnadaeth o’r berthynas rhwng crefydd ac ysbrydolrwydd – ac na ddylem fod yn dewis rhwng y naill a’r llall.

Cyhoeddir Spirituality or religion? Gan O Books am £11.99
I brynu copi ewch i www.ekklesia.co.uk