Agora 38 mis Mawrth-Ebrill 2020

Agora rhif 38 mis Mawrth – Ebrill 2020

Fe fydd erthyglau newydd yn cael eu hychwanegu at y dudalen hon yn ystod y mis neu ddau nesaf.

Cofiwch ailymweld o bryd i’w gilydd i weld beth sy’n newydd!

Cynnwys

Yr Wythnos Fawr Mewn Hanner Awr
Karen Owen

O Sul y Palmwydd i Sul y Pasg 2020
JPG

Phoebe
Enid R. Morgan

Ar gyfer y Grawys

Mewn cyfnod fel hyn…

Pandemig
Lynn Ungar – addasiad Cymraeg Enid R. Morgan

Rheol Buchedd Fach
Enid R. Morgan

Llurig Sant Padrig

Cerddaf o’r hen fapiau – adolygiad
Cynog Dafis

Cerddaf o’r hen fapiau
Pryderi Llwyd Jones ac Emyr Llywelyn

Arglwyddiaeth
Glyn Tudwal Jones

Rhyfeddod rhif (dathlu diwrnod Pai, 14 Mawrth)
Gareth Ffowc Roberts

Steve Chalke
yn cael ei holi gan Huw Spanner (Rhan 1)

 

 

 

  • Yr Wythnos Fawr Mewn Hanner Awr

    Yr Wythnos Fawr Mewn Hanner Awr
    Karen Owen

    YR WYTHNOS FAWR MEWN HANNER AWR

    Ar CD ac ar Facebook – leisiau yn dweud stori’r Pasg yn ystod lockdown 2020

    Adnodd sain ar Facebook ar gyfer cyfnod y Pasg

    Mae hanes wythnos olaf bywyd Iesu Grist yn un o straeon mawr y byd – ac nid i Gristnogion yn unig.

    Mae’n llawn emosiwn a gwleidyddiaeth, mae’n trafod cyfeillgarwch a theulu, ffyddlondeb a brad, a sut y mae’r bobol fawr sy’n rhedeg y byd yn cymryd yn erbyn dyn ifanc sydd yn meiddio herio’r drefn.

    Yn Jerwsalem tua’r flwyddyn 33 OC yr oedd ...

    Rhagor
  • Phoebe

    Phoebe – yr un sy’n disgleirio
    Enid R. Morgan

    Pan oeddwn yn blentyn, ‘Anti Ffebi’ oedd mam Anti May a lechai yn ei llofft gan lywodraethu’r cartre i gyd oddi yno. Yr oedd hi’n hen iawn, iawn, ac os rhywbeth yr oedd arnaf ei hofn hi. Ond yn ddiweddarach, wrth ymdrechu yn y ddadl dros ordeinio gwragedd, deuthum yn hoff iawn o’r enw gan fod Paul yn ei lythyr at y Rhufeiniaid yn sôn amdani hi fel ‘diakon’, yn wir fel cyd-weithiwr ag ef.

    Wyddwn i ddim mai ystyr yr enw yw ‘un sy’n disgleirio’, a minnau wedi bod yn ddigon hy i ddefnyddio’r gair fel ffugenw o ...

    Rhagor
  • Llurig Sant Padrig

    Llurig Sant Padrig

    Yn emyn, yn weddi, yn fyfyrdod, yn adlais o weddïau’r Hen Destament a siantiau’r Derwyddon ond yn Grist ganolog, mae geiriau Padrig yn mynd â ni yn ôl i’r oes lle roedd bywyd o ddydd i ddydd yn llawn peryglon a dychryn. Ar ddydd Gŵyl Padrig eleni, fe dynnwyd sylw, yn fwy nag erioed o‘r blaen, gan bob traddodiad Cristnogol yn Iwerddon at eiriau Padrig pan gyhoeddwyd mesurau argyfwng llym yn y wlad yn dilyn y patrwn drwy Ewrop a’r byd.

    Mae’r ymateb i’r Coronafirws yn nodweddiadol o’r ofnau a’r cwestiynau mewn cyfnod o argyfwng: mwy o gwestiynau nag atebion, mwy o ofergoeliaeth na rhesymeg, mwy o ...

    Rhagor
  • Deunydd ar gyfer y Grawys

    Ar gyfer y Grawys

    Oherwydd bod eglwysi wedi eu gwahardd rhag cydymgynnull yn sgil y coronafirws, mae Cristnogaeth 21 yn awyddus i dynnu sylw at ddau gwrs Grawys sy’n cynnig deunydd ac arweiniad sydd yr un mor addas i unigolion ag i’w hanfon ymlaen at eraill wrth inni droi ein golygon tuag at y Pasg. Beth bynnag yr ofnau a’r dychryn a’r galar, yr ydym ynghanol deffro’r gwanwyn ac yn edrych ymlaen at ŵyl fawr y Pasg.

    1. Mae ‘Agor yr Ysgrythyrau’ (gan Claire Amos) wedi ei seilio ar y daith i Emaus ac mae’n cynnig cyfoeth o ddeunydd mewn gweddi, myfyrdod ac astudiaeth Feiblaidd. Yn ddwyieithog, mae’r cyfan mewn lliw, ...
    Rhagor
  • Cerddaf o’r hen fapiau

    ‘Cerddaf o’r Hen Fapiau’

    Ar ddiwedd wythnos Gŵyl Ddewi a thrannoeth Diwrnod y Llyfr profiad arbennig iawn oedd bod yn y Morlan i lansio cyfrol Aled Jones Williams, Cerddaf o’r Hen Fapiau. Nid ‘cyfrol’ chwaith ond rhodd gan Aled i’w ffrindiau. Y mae, ac fe fydd, yn rhodd amhrisiadwy. Fe wnaeth y cerddi gymaint o argraff ar y rhai a gafodd y fraint o’u derbyn fel yr aeth Cynog Dafis ac Emyr Llewelyn ati (gyda chaniatâd yr awdur – ‘Gwnewch chi be’ ydach chi isio’i wneud efo nhw rŵan, chi piau nhw.’) i drefnu copïau ffacsimili o’r cerddi. Fe fyddai paratoi ...

    Rhagor
  • Rhyfeddod rhif

    Rhyfeddod rhif
    Un o ryfeddodau’r Cread

    Dathlu Diwrnod Pai Cymru: 14 Mawrth

    Mae’n debyg mai’r Groegwr Archimedes (tua 400 CC) oedd un o’r rhai cyntaf i geisio deall sut i ddadansoddi siapiau crwm: cylch, sffêr, côn ac ati. Un diwrnod, wrth dynnu lluniau cylchoedd yn y tywod, sylwodd fod y pellter o amgylch cylch – ei gylchedd – ychydig dros deirgwaith ei ddiamedr. Sylwodd hefyd nad yw’r gymhareb hon yn dibynnu ar faint y cylch. Yr un yw’r gymhareb wrth fesur modrwy ag wrth fesur y lleuad, sef rhif sydd ychydig yn fwy na 3. Y rhif hwn – ‘3 ac ychydig ...

    Rhagor
  • O Sul y Palmwydd i Sul y Pasg 2020

    O Sul y Palmwydd i Sul y Pasg 2020

    Sul y Palmwydd

    Ac meddai rhai o’r Phariseaid wrtho o’r dyrfa, ‘Athro, cerydda dy ddisgyblion.’ Atebodd yntau, ’Rwy’n dweud wrthych, os bydd y rhain yn tewi, bydd y cerrig yn gweiddi.’ (Luc 19.39)

    Llonydd fydd Sul y Palmwydd eleni:
    dim gorymdeithio, dim chwifio’r canghennau,
    dim ebol asyn a thyrfa camera yn gweiddi,
    ‘Hosanna’,
    na phrotest yn y deml,
    dymchwel byrddau’r farchnad
    a’r muriau sy’n ymyrryd
    â gwaith Creawdwr byd.

    Llonydd
    yw’r llun hardd o’r Brenin tlawd
    yn dod yn dawel i deyrnas
    cariad, cymod a thangnefedd
    ei Dad;
    dod yn ostyngedig ddigoron
    i ganol grymoedd teyrnasoedd daear.

    Llonydd yw’r dydd
    fel mynwent oer, ...

    Rhagor
  • Rheol Buchedd Fach

    RHEOL BUCHEDD FACH

    I’R GARAWYS

    Annerch y dydd trwy ddiolch am ddiogelwch y nos.
    Ailgynnau a meithrin tân y galon.
    Gwarchod bywyd ar y cilcyn yma o ddaear.
    Gweithio, gweddïo, gorffwys.
    Osgoi barnu.
    Peidio gwneud drwg.
    Meddwl am bethau sy’n cyfrif.
    Gochel manion dibwys.
    Talu sylw i’r corff.
    Croesawu gwesteion a dieithriaid.
    Derbyn beth ddaw yn ddiolchgar.
    Croesawu’r nos gyda dewrder.
    Adolygu’r dydd a chofio’r pethau
              bychain llon na sylwyd arnynt ar y pryd.
    Yna, yn y tywyllwch, ymddiried.

    Rhagor
  • Pandemig

    Pandemig

    Addasiad Enid Morgan o gerdd gan Lynn Ungar, bardd a gweinidog gyda’r Undodiaid (Church for the Larger Fellowship :https://www.questformeaning.org/), sy’n byw yn San Francisco.
     
    Mae ei cherdd bellach wedi ei rhannu ar hyd ac ar led y cyfryngau cymdeithasol: http://www.lynnungar.com/poems/pandemic/?fbclid=IwAR20BVpdW_Xw6sRno3Xk66UBTxGz9-LIa0HSOmfL2wpZ2GvXKEo5_Korwho
     
    Gyda diolch i Lynn Ungar am ryddhau’r gerdd i’r byd ac i Enid Morgan am ei haddasu i’r Gymraeg – with deep thanks to Lynn Ungar for releasing the poem to the world, and to Enid Morgan for translation.


    Beth am feddwl amdano
    fel y mae’r Iddewon yn ystyried y Sabath –
    yr amser mwyaf sanctaidd?

    Rhowch y gorau i deithio,
    rhowch y gorau i ...

    Rhagor
  • Cerddaf – adolygiad

    Cerddaf o’r Hen Fapiau gan Aled Jones Williams

    Dyma gyfrol o gerddi, cywrain, prydferth, diwastraff, di-falu-awyr, dwysfyfyriol, synhwyrus, craff-sylwgar, clyfar, a dyfeisgar mewn cyfrol ffacsimili fach gain yn llawysgrifen yr awdur.

    Nid cefnu ar ‘hen fapiau’ y teitl sydd yma yn hollol ond rhaid mentro i diriogaeth newydd, ffyrdd newydd o ganfod realiti. Crwydro y mae’r bardd, nid cerdded yn hyderus. Roedd yr hen fapiau, sy’n aros yn y cof, yn ddiamwys-eglur. Amwys-aneglur yw’r mapiau newydd a’r bardd, drosodd a thro, yn ffaelu ffeindio’r ‘duw’, nid Duw sylwer, y mae’n ei geisio.

    Beth bynnag, y gair ‘duw’ yn gymaint â’r sylwedd, a geiriau fel y cyfryw, yw testun y sylw. Ond ...

    Rhagor
  • Arglwyddiaeth

    ARGLWYDDIAETH

    Daeth i’m meddwl yn ddiweddar mor bellgyrhaeddol yw dylanwad Cristnogaeth ar fywyd a diwylliant y Gorllewin. Ble, er enghraifft, fyddai cerddoriaeth Ewrop heb J. S. Bach, Requiem Verdi, Mozart a Fauré? Mor dlawd fyddai ein celfwaith heb luniau’r Meistri o Enedigaeth Iesu, y Dioddefaint, a’r Pieta, heb sôn am gampwaith Michaelangelo ar nenfwd y Capel Sistinaidd yn y Fatican. A beth am holl bensaernïaeth Ewrop o’r Oesoedd Canol ymlaen? Byddai bwlch enfawr yn ein diwylliant cyfoethog petaem yn tynnu pob dylanwad Cristnogol allan ohono.

    Ond mewn cyfrol newydd o’i waith mae Tom Holland yn mynd ymhellach o lawer, ac yn dadlau bod holl syniadaeth a gwerthoedd y byd gorllewinol ...

    Rhagor
  • Steve Chalke

    Steve Chalke
    yn cael ei holi gan Huw Spanner (Rhan 1)

    Huw Spanner

    Steve Chalke, mae’r hyn rydych wedi’i gyflawni yn eithriadol, fel Gweinidog gyda’r Bedyddwyr yn eglwys Oasis, Waterloo, yn Llundain; fel sylfaenydd ac arweinydd Oasis Trust, sy’n un o elusennu mwyaf Prydain bellach; fel Ymgynghorydd i’r Cenhedloedd Unedig ar Fasnachu Pobl (Human Trafficking); ac fel awdur llwyddiannus iawn. Beth sydd i’w gyfrif am eich llwyddiant? Ai mater o gryfder cymeriad ac egni neu …?

    Steve Chalke

    Na, hyn: ym mhob ffordd posibl y gallwch ddefnyddio’r gair ‘iachawdwriaeth’ / gwaredu /fy mod wedi fy ‘arbed’, fy ‘achub’ – dyna, yn ...

    Rhagor