Archifau Categori: Newyddion

Derbyn yr e-fwletin

Os hoffech barhau i dderbyn newyddion C21 gan gynnwys yr e-fwletin wythnosol drwy e-bost, cofiwch bod angen cadarnhau hynny cyn nos yfory, 24 Mai. Anfonwch neges at cristnogaeth21@gmail.com a rhowch y gair DERBYN yn y blwch ‘Pwnc’.

Diolch yn fawr.

Gair i’r Cymry: Archwilio Testament Newydd 1567

Gair i’r Cymry: Archwilio Testament Newydd 1567

Dydd Sadwrn, 26 Mai 2018
Ystafell Teifi, Canolfan Gynadledda Halliwell
Prifysgol Cymru: y Drindod Dewi Sant, Heol y Coleg, Caerfyrddin, SA31 3EP

Trosolwg

Brwydrodd William Salesbury (1520 – 1599?) yn daer ar i’r Cymry gael “yr yscrythur lan yn ych iaith”. Un o’i weithiau pwysicaf oedd Kynniver llith a ban, sef cyfieithiad i’r Gymraeg o’r Epistolau a’r Efengylau a benodwyd yn Llyfr Gweddi Gyffredin Saesneg 1549. Fodd bynnag, cofiwn amdano yn bennaf oll am y gwaith arloesol a wnaeth ef, ochr yn ochr â Richard Davies, Esgob Tyddewi, ym Mhalas yr Esgob yn Abergwili, i gyfieithu’r Testament Newydd a’r Llyfr Gweddi i’r Gymraeg. Mae’r ddwy gyfrol yn gerrig filltir yn hanes Cymru o ran diwinyddiaeth, litwrgi a datblygiad yr iaith a phwrpas y diwrnod hwn fydd cael cyfle i ystyried y cyfraniad aruthrol hwn.

Rydym yn hynod o falch o gael croesawu naw arbenigwr yn y maes i’n hannerch, gyda’u cyflwyniadau wedi eu trefnu mewn tri chylch o dri. Bydd y cylch cyntaf yn ystyried cyd-destun y gwaith a fu’n digwydd yn sgil newidiadau ysgubol y Dadeni a’r Diwygiad; awn ati i archwilio testunau’r cyfnod yn yr ail; ac yn y trydydd ystyrir dylanwad Testament Newydd 1567 ar y cyfieithiadau a ddaeth wedyn. Ym mhob cylch bydd y cyflwyniadau’n cymryd tua 20 munud yr un, gyda 30 munud ar y diwedd er mwyn holi’r darlithwyr.

Amserlen y Diwrnod

10.00am  Y Foreol Weddi (yn ôl trefn 1567) yng Nghapel y Brifysgol
10.30am  Coffi yn Ystafell Teifi
10.50am  Gair o groeso gan Esgobaeth presennol Tyddewi, y Wir Barch. Joanna Penberthy
11.00am  Y cylch cyntaf o ddarlithoedd

Y Cyd-destun: y cefndir i Destament Newydd 1567

1A Yr Athro Emeritws Ceri Davies – ‘William Salesbury: Dyneiddiwr Cristnogol’
1B Dr Robert Pope – ‘Sola Scriptura: Prif Gynsail y Diwygiad Mawr?’
1C Yr Athro Emeritws D. Densil Morgan – ‘Diosg yr allorau: William Salesbury a’i Baterie of the Pope’s Botereulx

12.30pm  Cinio

Bydd caffi yn gwerthu brechdanau ar agor. Fel dewis arall, gallwch ddod â rhywbeth gyda chi

1.30pm  Yr ail gylch o ddarlithoedd

Y Testun: archwilio Testament Newydd 1567

2A Dr Catrin Williams – ‘Golwg ar rai o Egwyddorion Cyfieithu William Salesbury’
2B Mr Geraint Lloyd – ‘”Air yn eu gylydd”’ – egwyddorion cyfieithu Testament Newydd 1567’
2C Dr Christine Jones – ‘”Yn ieith ei wlat”’: Golwg ar gyfieithiad Thomas Huet o Lyfr y Datguddiad’

3.00pm Te

3.30pm Y trydydd cylch o ddarlithoedd

Yr ‘Ôl-destun’: dylanwad Testament Newydd 1567

3A  Y Parch. Ddr. Adrian Morgan
3B  Yr Athro E. Wyn James
3C  Mr. Arfon Jones

5.00pm Yr Hwyrol Weddi (yn ôl trefn 1567)

Teitl i’w gadarnhau

‘Y Trobwynt Mawr: Deddf, Llyfr Gweddi a’r Salmau’
‘Darllen, darganfod a digido: o Salesbury i beibl.net

Estynnir croeso cynnes i unrhyw sydd â diddordeb i fynychu. Fodd bynnag, bydd angen cadw lle er mwyn hwyluso’r trefniadau ymarferol. Cysylltwch, os gwelwch yn dda, â Chynorthwy-ydd Personol Esgob Tyddewi, Dawn Evans, erbyn 18 Mai.

Llys Esgob, Abergwili, Caerfyrddin, SA31 2JG Ffôn : 01267 236597 dawnevans@churchinwales.org.uk 

[Copi digidol y Llyfrgell Genedlaethol o Destament Newydd 1567]

Y Pab Fransis – Luther arall!

Y Pab Ffransis – Luther arall!

Diwygio’r Eglwys Gatholig Rufeinig oedd bwriad Martin Luther 500 can mlynedd yn ôl. Ond bu’n fethiant, ac yn y diwedd fe’i hesgymunwyd gan gyfundrefn nad oedd yn barod i wrando a newid  (methiant sylfaenol pob cyfundrefn grefyddol, wrth gwrs). Diwygio’r eglwys yw gobaith y Pab Ffransis hefyd ac y mae wedi cyhoeddi cyfres o ddogfennau i’r pwrpas hwnnw: ei obaith am eglwys i’r tlawd; eglwys gyda diwinyddiaeth amgylcheddol; eglwys yn edrych yn onest a chyda cydymdeimlad ar fywyd teuluol; ac eglwys â Thosturi yn ganolog ynddi. Ond mae ei ddogfen ar y teulu – Amoris Laetita – wedi creu anfodlonrwydd mawr ymhlith rhai, i’r graddau bod gwrthwynebiad gyhoeddus wedi codi yn erbyn Ffransis y diwygiwr, fel i Luther gynt. Ond tu ôl i’w ddatganiadau mae egwyddor arall sy’n sylfaenol yn y diwygio y mae Ffransis am ei weld, sef symud yr awdurdod o Gardinaliaid y Fatican i’r Esgobion rhanbarthol a hyd yn oed i’r lleygwyr yn y gwaith o gyflwyno’r Efengyl. Roedd y Pab Benedict yn erbyn unrhyw ddiwygio i symud awdurdod o’r canol yn y Fatican.

Rhai misoedd yn ôl anfonodd y Cardinal Raymond Burke a thri Cardinal arall wedi lythyr i Ffransis yn ofni ei fod yn dod â ‘syniadau Luther’ i’r eglwys. Erbyn hyn mae yna Grwp o 62 o offeiriaid, diwinyddion a darlithwyr wedi cyhoeddi datganiad yn cyhuddo y Pab, neb llai, o heresi yn ei awydd i ddiwygio’r eglwys a bygwth ei hawdurdod. Nid yw’r grwp hwn yn cynnwys unrhyw esgob nac Archesgob – hyd yma. Tybed â yw’r grwp hwn a nifer o rai eraill yn teimlo fod y Pab ei hun a llawer o esgobion ac offeiriad lleol (fel yn Nghaerdydd) yn llawer rhy barod i gofio , os nad dathlu, y 500 mlynedd ers i Luther gyflwyno yr egwyddor sy’n parhau yn allweddol i pob eglwys, sef bod diwygio yn ganolog i fywyd pob eglwys ac enwad Protestanaidd a Chatholig Rhufeinig?

Hans Kung, y diwinydd Catholig yn nhraddodiad Luther, ddywedodd am yr eglwys y ceisiodd Luther ei diwygio, ‘Daeth yr eglwys yn llawer rhy falch a haearnaidd yn ei chred a’i thraddodiad gan gredu mai ganddi hi yn unig roedd y gwir.’

PLlJ

William Williams yn y Senedd

300 mlwyddiant Williams Pantycelyn – dathliad yn y Senedd

Fe fydd digwyddiad i gofio cyfraniad William Williams Pantycelyn yn y Senedd ar 18ed Hydref, ac yna bydd arddangosfa sydd yn cynnwys gweithiau celf gan Ivor Davies a Wynne Melville Jones i’w gweld yno tan 5 Tachwedd.

Dyma’r manylion

Paderau ar y ffin

Arwyddion yr amserau?

Gweddio’r paderau ar y ffin

Protest anghyffredin a dadleuol – Sadwrn, 7 Hydref, pan oedd miloedd unwaith eto’n dangos eu lliwiau yn Catalonia a Sbaen – oedd gweithred Catholigion Gwlad Pwyl yn cynnal Protest Weddi’r Rosari ar hyd 2,000 o filltiroedd ar y ffin rhwng Pwyl a Gwlad Siec. Roedd 320 o eglwysi wedi creu 4,000 o ‘Ardaloedd Gweddi’, a hynny i geisio atal llif seciwlareiddio a lledaeniad Islam yn Ewrop. Gyda chefnogaeth cwmnïau yng Ngwlad Pwyl, roedd y digwyddiad nid yn unig yn cael ei gynnal ar Ŵyl Mair y Rosari ond hefyd yn cofio Bwydr Lepanto yn 1571 rhwng milwyr Cristnogol ar orchymyn y Pab a’r Ymerodraeth Otomanaidd. Dyma’r frwydr lle’r honnir bod byddin fechan y milwyr Catholig wedi gorchfygu’r fyddin fawr Islamaidd ac chadw Ewrop rhag Islam.

A oedd Protest Weddi’r Rosari, ddydd Sadwrn, 7 Hydref, yn adlais o hen frwydrau a’r un pryd yn arwydd o’r hen frwydrau yn newydd yn Ewrop 2017? Arwyddion yr amserau?