E-Fwletin

E-Fwletin

  • Gwaed ein Harglwydd Iesu Grist a gadwo dy gorff a’th enaid i fywyd tragwyddol.

    Mae’r gwaed a redodd ar y groes
    o oes i oes i’w gofio.
    (Robert ap Gwilym Ddu, 1766-1850; CFf.: 492)

    â’i werthfawr waed fe dalodd
    eu dyled oll i lawr.
    (Morgan Rhys, 1716-79; CFf.: 511)

    trwy rinwedd ei waed
    mawr heddwch a wnaed…
    (Cynddelw, 1812-75; CFf.:538)

    Gwaed ein Harglwydd Iesu.
    Ein tueddiad naturiol ddigon wrth wrando neu ddarllen y geiriau hyn, yw meddwl am wawd a gwatwar y Groglith: am goron ddrain; am ergyd lethol y morthwyl, hoelen yn tasgu
    trwy’r cnawd i ddwfn y pren. Gwaed yn ffrydio, diferu, dylifo.

    Ond, beth pe bawn yn meddwl, yn hytrach am y llinyn bogail, pibelli glas a choch ym mhleth yn ei gilydd, yn creu a chynnal y bywyd bychan bach hwnnw a oedd yn araf araf yn ymffurfio yng nghroth Mair?

    Beth pe bawn yn meddwl am Mair, ei chnawd yn ffurfio cnawd; yn creu rhwydwaith o fwydo a thyfu, gofal a chelloedd gwaed, iechyd a hemoglobin; calon pedair siambr yn ymffurfio? Gwaed yn bwydo, creu, cynnal; gwaed yn ffurfio system fasgwlaidd Duw mewn cnawd.

    Ffurfiwyd calon Crist yng nghorff Mair. Yn y dechreuad, llifodd ei waed yntau yng ngwythiennau, trwy falfiau ei chalon hithau. Yn ei chroth, cell wrth gell, ffurfiwyd menter Duw.

    Gwaed ein Harglwydd Iesu.

    Mae a wnelo’r geiriau nid yn unig ag artaith y groes, ond hefyd â gwyrth Bethlehem. Ie, holl bwysig yw cofio aberth y groes; mae dathlu menter y preseb llawn mor bwysig. Ofer yr aberth heb y fenter. O bawb, am wn i o leiaf, Gerallt Lloyd Owen (1944-2014), o’r beirdd i gyd, sydd yn deall yr ymgnawdoliad orau:

    I’w Duw o’i gŵydd pryd a gwedd a roes hon,
    Rhoes waed i Dangnefedd,
    Rhoi anadl i’r Gwirionedd
    A rhoi bod i wacter bedd.
    (Cilmeri a cherddi eraill (Gwasg Gwynedd, 1991)

     

    Rhagfyr 17, 2017

E-fwletin Blaenorol