Archifau Categori: Newyddion

Pantycelyn a’n picil ni heddiw

Galw am ddiwygio Cristnogaeth er mwyn ei gwneud yn berthnasol ar gyfer yr 21ain ganrif

Mae llai a llai o Gymry yn datgan eu bod nhw’n grefyddol erbyn heddiw, a llai fyth yn mynychu addoldy yn rheolaidd. Gwelir nifer fawr o gapeli’n cau ac yn troi’n adfeilion neu’n cael eu troi yn ail gartrefi ledled y wlad. Oes yna le i Gristnogaeth yn ein bywydau yn yr 21ain ganrif?

Yr wythnos hon cyhoeddir cyfrol fach sy’n ceisio ateb y cwestiwn yma, gan bwysleisio hefyd werthoedd Cristnogaeth a’r ffaith eu bod mor angenrheidiol heddiw ag erioed. Mae Pantycelyn a’n picil ni heddiw gan Cynog Dafis (Y Lolfa, £4.99) wedi’i ysgrifennu ar ffurf llythyr ac yn gobeithio ysgogi diddordeb o’r newydd yng ngwaith Williams Pantycelyn, gan agor deialog â’r genhedlaeth ifanc ynghylch ailddiffinio Cristnogaeth.

Meddai’r awdur, Cynog Dafis:

Ers blynyddoedd mae rhyw awydd wedi bod arnaf i ysgrifennu rhywbeth am Williams Pantycelyn. Yn sgil amgylchiadau arbennig fy magwraeth, yn fab i bregethwr, a’r dylanwad mawr gafodd byd y capel ar fy mhrofiadau ffurfiannol, mae Williams Pantycelyn wedi tyfu i fod yn dipyn o obsesiwn personol gen i. Dros y blynyddoedd rwyf wedi peidio â derbyn bodolaeth Duw goruwchnaturiol ond rwyf wedi para i lynu wrth Gristnogaeth ac yn dal i gredu yn ei gwerth yn ein hoes ni. Mae angen i ni gofio effaith ddofn a phellgyrhaeddol Pantycelyn a’i bethau ac, yn fy marn i, mae gan Bantycelyn rywbeth o bwys i’w ddweud wrthon ni heddiw.

Roedd William Williams, Pantycelyn, yn ffigwr blaenllaw a blaengar ym mudiad y Diwygiad Methodistaidd yn y 18fed ganrif. Wrth astudio i fod yn ddoctor, newidiodd llwybr ei fywyd ar ôl iddo glywed Howell Harries yn pregethu yn Nhalgarth. Ac aeth ymlaen i fod yn bregethwr, yn llenor ac yn brif emynydd Cymru.

Mae Pantycelyn a’n picil ni heddiw yn archwilio credoau Pantycelyn a Richard Price, cyd-efrydydd i Bantycelyn yn Nhalgarth, athronydd moesegol, gweinidog Anghydffurfiol, mathemategydd, diwygiwr gwleidyddol ymysg pethau eraill, a fu’n weithgar yn y 18fed ganrif. Trwy archwilio gwaith y ddau ffigwr ac wrth ystyried picil y ddynoliaeth heddiw, mae Cynog Dafis yn cynnig bod angen ailddiffinio Cristongaeth, gan awgrymu y bydd angen moeseg newydd wedi’i ‘seilio ar ddwysbarch at fyd natur’.

Mae’n edrych yn debyg bod yr union Gynnydd sydd wedi gweddnewid ein bywydau (ond nid pawb ohonon ni), wedi’n tywys ar lwybr seithug ac yn awr yn cyrraedd impasse. Fe ddyblodd poblogaeth y byd yn ystod fy oes i, ac mae gofynion y boblogaeth o ran nwyddau, bwydydd, cartrefi, gofod, a moethau hefyd wedi cynyddu ar garlam. Mae yna argyfwng ym mherthynas ecsbloetiadol dynoliaeth a gweddill y byd sy’n bygwth ein hawddfyd, os nad ein goroesiad, ni fel rhywogaeth.

Gan gloi, mae Cynog Dafis eto’n troi at dylanwad Pantycelyn:

Rhaid i ni sylweddoli bod angen mwy o ostyngeiddrwydd a diolchgarwch am yr hyn sydd ganddom ac mai rhodd yw popeth sy’n eiddo i ni. Trwy ras yr ydyn-ni’n cael y fraint o gael byw. Gall Cristnogaeth feithrin y ffordd yma o weld y byd a byw ynddo. Mae angen i ni ailddysgu rhyfeddu at amrywioldeb natur, fel y gwnaeth Pantycelyn. Ac fel y gwnaeth Pantycelyn, bydd codi’n golygon tua’r nefoedd, tua phellterau’r cosmos, yn peri ni, yng ngeiriau un o’i gymrodyr, “synnu fyth ar synnu” wrth syllu ar yr eangderau a cheisio dirnad y dirgelwch eithaf sy’r tu hwnt iddynt. Trwy ddefodau megis ymdawelu, gweddïo, cyd-ganu, rhannu bara a gwin y mae Cristnogaeth yn meithrin yr agwedd meddwl yna. Dichon y byddai addasu ac ychwanegu at y defodau cyfarwydd hynny yn pwysleisio pa mor berthnasol ydyn nhw i anghenion ein cyfnod ni.

Mab i weinidog yn Eglwys Bresbyteraidd Cymru yw’r awdur, wedi’i fagu yn Aberaeron a Chwm Nedd. Graddiodd yn y Saesneg yng Ngholeg y Brifysgol, Aberystwyth, a bu’n athro Saseneg ym Mhontardawe, Castellnewydd Emlyn, Aberaeron a Llandysul, cyn cael ei ethol yn Aelod Seneddol (1992–2000) ac yn Aelod Cynulliad (1999–2003). Cafodd radd MAdd yn Aberystwyth yn 1978 ac mae’n gymrawd Prifysgol Aberystwyth a Phrifysgol Cymru, y Drindod Dewi Sant.

Mae Pantycelyn a’n picil ni heddiw gan Cynog Dafis ar gael nawr yn eich siop Gymraeg leol neu ar www.gwales.com am £4.99

 

CODA 2021

Nos Iau 10 Mehefin am 8yh bydd cymuned CODA yn ymgynnull ar-lein ac yn ailedrych ar ein hethos: 

“YSBRYDOLI FFYDD A GWEITHREDU” – cyfle gwych i rannu gyda’n gilydd, ysbrydoli ein gilydd ac i gael ein hannog!

Mae YMGYSYLLTU A GWEITHGAREDDyn allweddol i ddwyn newid. Ymunwch â ni i drafod gyda’n gilydd sut mae ymgysylltu ac actifiaeth yn edrych yn ymarferol.

Mae CREADIGRWYDD A’R CELFYDDYDAU yn rhan sylweddol o CODA. Rydym wrth ein bodd yn dathlu llawenydd creadigrwydd ond rydym hefyd yn gwerthfawrogi sut y gall creadigrwydd ysbrydoli, herio ac ysgogi.

UNO’R DOTIAU – rydym yn well gyda’n gilydd. Mae rhwydwaith CODA yn sylfaen i’r hyn ydym ni a beth rydym yn ei wneud.

Mae Coda Cymru yn ei hanfod yn ‘fan cyswllt; yn uno ein celfyddydau, ffydd, creadigedd a gweithredu ac yn creu gofod ble gallwn ysgogi ein gilydd’. Fel y gobeithiwn eich bod yn gwybod erbyn hyn, bwriadwn gyfarfod bob yn ail flwyddyn mewn cynulliad ar ffurf gŵyl, a chreu cyfleoedd rhyngddynt ar gyfer unrhyw un a fyddai’n ystyried eu hunain yn rhan o’r rhwydwaith i ddod ynghyd gyda’r un amcanion.

Cynhadledd Flynyddol Cristnogaeth 21

Cynhadledd Flynyddol Cristnogaeth 21

Dydd Sul, 27 Mehefin, am 3.00p.m.

Eleni, yn hytrach na’r gynhadledd oedd i’w chynnal dros benwythnos ym Mangor, bydd yn rhaid bodloni ar un sesiwn yn unig, awr a hanner o hyd, ar Zoom. Rydym yn falch iawn o fod wedi sicrhau arweiniad John Bell, y cerddor, y pregethwr, y darlledwr a’r awdur sy’n un o aelodau blaenllaw Cymuned Iona.

‘Haleliwia am heresi’

Dyna fydd teitl pryfoclyd y sesiwn, ac fel y gŵyr y rhai hynny ohonom sy’n gyfarwydd ag ef, bydd ei gyflwyniad yn siŵr o fod yr un mor wreiddiol a ffres â’r teitl ei hun.

Mae gan John Bell neges i bawb sydd yn ymwneud â bywyd yr eglwysi yng Nghymru, o bob enwad, ac i bawb sydd wedi hen droi cefn ar fywyd crefyddol teuluol eu gorffennol. Dyma lais proffwydol sy’n cyflwyno neges Cristnogaeth i’r rhai hynny sydd yn chwilio, neu nad ydynt yn siŵr bellach beth i’w gredu.

Fel aelod o gymuned Iona yn yr Alban, bu’n allweddol yn y gwaith o sefydlu’r Wild Goose Worship Group, ac mae’n argyhoeddedig mai bywiogi’r addoli yn yr eglwys leol yw’r man cychwyn i adnewyddu’r gymuned Gristnogol. Ers blynyddoedd, bu ef a grŵp o gerddorion yn ymweld ag eglwysi yn yr Alban a phob rhan o Brydain, yn ogystal ag America a Chanada, i gynnig hyfforddiant ac arweiniad.

Fel cerddor, mae’n credu bod yn rhaid cyfansoddi salmau a chaneuon newydd sy’n tyfu o draddodiad gwerin pob gwlad, er mwyn ‘canu’r efengyl’, yn hytrach nag ailadrodd llinellau ystrydebol. Mae John ac eraill wedi cyfansoddi mwy o emynau cyfoethog a bywiog na neb arall ers deugain mlynedd. Maent ar gael ar nifer o gryno-ddisgiau a llyfrau o emynau, e.e. ‘Love from down below’, a ‘Heaven shall not wait’.

 

John Bell hefyd oedd golygydd cerddorol ac Ysgrifennydd y Panel a luniodd lyfr emynau diwygiedig Eglwys yr Alban.

Fel awdur, bu’n gyfrifol am ysgrifennu tua 20 o lyfrau, rhai hawdd eu darllen ond grymus eu neges, ac yn ddieithriad maen nhw’n Grist ganolog, e.e. Ten things they never told me about Jesus, States of bliss and yearning, And the crowd is still hungry, All that matters.

 Mae’n un o siaradwyr blynyddol Greenbelt ac yn un o ddarlledwyr cyson Thought for the day (BBC Radio 4) – bob amser yn onest a threiddgar, ac yn aml yn ddadleuol.

Mae’r Alban, fel Cymru, yn falch o’i thraddodiad pregethu, a John Bell – sydd hefyd yn weinidog ordeiniedig – yw un o bregethwyr enwocaf yr Alban heddiw.

Bydd ymuno â’r sesiwn yn costio £8 y cyfrifiadur. Rhaid cofrestru cyn derbyn y ddolen. Medrwch wneud hynny drwy anfon e-bost at cristnogaeth21@gmail.com i fynegi eich diddordeb ac fe dderbyniwch fanylion am sut i dalu (ar-lein neu â siec drwy’r post) a dolen fydd yn eich galluogi i ymuno.

 

 

 

 

 

 

Darlith Cytûn

 

“Diwedd y Byd? Apocalyptic Cristnogol ac ymatebion i newid hinsawdd”Parch. Gethin Rhys

“The End of the World? Christian apocalyptic and responses to climate change”Rev Gethin Rhys

Please register for the event and the details for the webinar will be sent out via email.

Cofrestrwch ar gyfer y digwyddiad a mi fydd ebost yn cael ei yrru gyda manylion y webinar.

Meddai Gethin, “Mae llawer o bobl yn galw sylwadau pobl megis Greta Thunberg a rhai gwyddonwyr, llenorion ac ymgyrchwyr am newid hinsawdd yn ‘apocalyptaidd’ – ystyrier yr enw ‘Gwrthryfel Difodiant’ er enghraifft. Defnyddir yr un gair i gyfeirio at rannau o’r Beibl, megis rhannau o Lyfr Daniel, Marc pennod 13 neu Llyfr y Datguddiad. Rwy wedi bod yn ystyried beth yw’r berthynas rhwng yr hen lenyddiaeth apocalyptaidd Feiblaidd a’r apocalyptic seciwlar newydd sydd yn codi. Ai arwydd o anobaith yw arddel y syniad o apocalyps, ynteu arwydd o obaith – fel y bwriadai’r awduron Beiblaidd? Dyna fydd maes y ddarlith.”

Fe draddodir y ddarlith yn ddwyieithog, gyda chyfieithu ar y pryd o’r Gymraeg i’r Saesneg, a bydd cyfle i holi cwestiynau ar y diwedd.

Gethin said, “Many people call the comments of people like Greta Thunberg and some scientists, writers and campaigners about climate change ‘apocalyptic’ – consider the name ‘Extinction Rebellion’ for example. The same word is used to refer to parts of the Bible, such as sections of the Book of Daniel, Mark chapter 13 or the Book of Revelation. I have been considering the relationship between the old Biblical apocalyptic literature and the emerging secular apocalyptic. Is the idea of ‘apocalypse’ a sign of despair, or a sign of hope – as the Bible writers intended? That’s what I will be exploring in this lecture.”

The lecture will be delivered bilingually, with simultaneous translation from Welsh to English, and there will be an opportunity to ask questions at the end.

Lansio Cenn@d

 

Mae’r wythnosolyn digidol newydd Cenn@d yn awr ar gael yn rhad ac am ddim.

Gwefan 

Facebook 

Twitter 

“Wythnosolyn bywiog, mewn lliw llawn, sy’n cael ei gyhoeddi ar y cyd rhwng Eglwys Bresbyteraidd Cymru ac Undeb y Bedyddwyr yw Cenn@d. Mae’n ffrwyth trafodaethau rhwng gwahanol enwadau Anghydffurfiol, a bydd yn dwyn y gorau o’r Goleuad a Seren Cymru at ei gilydd i greu cyhoeddiad perthnasol i’n cenhedlaeth. Edrychwn ymlaen at gael clywed lleisiau cyfarwydd cyfranwyr cyson ynghyd â lleisiau newydd. Bydd Cenn@d yn cynnwys pytiau defosiynol, newyddion ar draws Cymru, hanes mudiadau a gweithgareddau, ac adnoddau. Bydd y newyddion oedd yn arfer bod yn rhan o’r 4 Tudalen cydenwadol a rennid gan y tri chyhoeddiad, sef Y GoleuadSeren Cymru a’r Tyst, yn ganolog i’r Cenn@d newydd.”